banner-Slogan

ورود
telg
بروزرسانی 02 مرداد 1396 - 14:17

گفتگو در مقياس نانو با دكتر عليمراد رشيدي

گفتگو در مقياس نانو با دكتر عليمراد رشيدي
نانو يعني يك ميلياردم متر يعني 10 به توان 9- متر. هر ماده‌اي در طبيعت كه يك بعد آن بين يك تا چند نانو متر باشد به آن نانو ساختار گفته مي‌شود و قرار گرفتن مواد در اين ابعاد باعث مي‌شود كه خواص مواد از نظر مساحت سطح،هدايت الكتريكي ، خواص نوري وحرارتي دستخوش تغيير شود.

هدايت الكتريكي و حرارتي بهتر، استحكام بالاتر و خصوصيات اپتيكي آن باعث استفاده از نانو ساختار در بسياري از صنايع در عصر امروز شده است ايران در بررسي‌هاي انجام شده در سال 95، رتبه 7را در جهان در حوزه نانو به خود اختصاص داده است، به عبارتي اين رتبه مربوط به توليد علم بوده و در منطقه و جهان اسلام نيز كشور ما رتبه يك است.
البته نبايد اين نكته را فراموش كرد، زماني كه فعاليت‌ها در اين حوزه آغاز شد رتبه كشورمان بالاي 50 بود ولي به مرور و با ارايه مقالات متعدد كه با حمايت به موقع ستاد فناوري نانو انجام شد ه است اين رتبه سير صعودي پيدا كرده است از همين رو گفتگويي با دكتر عليمراد رشيدي، رييس مركز تحقيقات نانو فناوري پژوهشگاه انجام داده‌ايم كه در ادامه مي‌خوانيد.
آقاي دكتر در توليد فناوري، كشور در حوزه نانوكجا قرار دارد؟
در توليد فناوري و ثبت اختراعات در رتبه 25 هستيم و اميدواريم با سند 10 ساله دوم كه ستاد نانو تنظيم نموده است و در حوزه نفت آن كه پژوهشگاه صنعت نفت داراي جايگاه ويژه‌‌اي است بتوان به هدف خود كه همان تجاري‌سازي و كاربردي شدن محصولات نانو است دست يابيم.
نانو در چه زمينه‌هايي وارد شده است؟
نانو فناوري يك تكنيك و ابزار ارزشمند است كه مي‌تواند در تمام علوم ورود كند و با عث تحول وارزش افزوده شود.
زمينه هاي مختلف اكنون داراي محصول مي باشد از جمله در حوزه سلامت و پزشكي ، تصفيه آب وهوا و صنعت نفت، كشاورزي و نساجي و ...
مركز تحقيقات نانو فناوري پژوهشگاه صنعت نفت از چه زماني فعاليت خود را آغاز كرد؟
از سال 83 اين مركز تاسيس شد و ستاد نانو در همان سال به تمامي وزارت‌خانه ‌ها، سياست‌گذاري بر اساس حوزه نانو را الزام كرد.
هدف اول اين مركز در آن‌ سال‌ها تاثير‌گذاري نانو در صنعت نفت بود و تمركز صرفا بر روي سياست‌گذاري‌ها، اما به تدريج پروژه‌هاي اين حوزه نيز آغاز شد.
اين پروژه‌ها كدامند‌؟
پژوهشگاه صنعت نفت در ابتدا با 9 طرح ملي نظير، طرح كربن نانو تيوب، نانو سيمان حفاري،‌ نانو كامپوزيت، نانو روان كار، نانو افزودني و نانو كاتاليست‌ها و نانو در محيط زيست كار خود را شروع كرد كه از اين ميان در چند طرح توانستيم به فناوري مورد نياز دست پيدا كنيم.
دليل موفقيت پژوهشگاه در اين حوزه چيست؟
اين مجموعه از نظر فناوري در حوزه نانو دركشور پيشتاز است و دليل آن اين است كه زمان آغاز فعاليت‌هاي در حوزه نانو را به موقع آغاز كرديم و هم اكنون طرح‌ها و پروژ‌هاي بسياري در حوزه‌هاي مختلف مرتبط با نانو داريم.
اين مركز در پژوهشگاه چه فعاليت‌هايي را انجام مي‌دهد؟
اين مركز با هدف سياست‌گذاري و همكاري و ارايه خدمات به سه پرديس پژوهشگاه فعاليت كرده و در همان سال‌هاي آغاز به كار اين مركز بر اساي فعاليت‌هايي كه در دنيا و داخل كشور انجام مي‌شود درخت فناوري ترسيم شد و اين 9 طرح را بر پايه اين درخت فناوري و با همكاري سه پرديس بالادستي، پايين دستي و انرژي و محيط زيست انجام داديم.
اصولا پروژه‌هاي اين مركز با همكاري سه پرديس انجام مي‌شود كه تقريبا مي‌توان گفت حدود 30 تا 40 درصد پروژه‌ها مربوط به پرديس بالادستي، 20 تا 30 درصد به پرديس انرژي و محيط زيست مربوط شده و مابقي به حوزه پايين دست اختصاص دارد
نانو فناوري پژوهشگاه از بخش‌هايي تشكيل شده است؟
مركز تحقيقات نانو فناوري داراي 2 گروه است، گروه ساخت نانو مواد و سنجش نانو متري كه تمركز آن بر توليد علم است و همواره در مقياس آزمايشگاهي فعاليت مي‌كند.
ديگر بخش اين مركز، گروه توسعه فرآيند‌هاي نانو است، يعني فرآيندهايي كه از آزمايشگاه تا پايلوت براي توسعه و رسيدن به فناوري انجام مي‌شود.
اگر بخواهيد هدف كلي اين مركز را در چند جمله بگوييد؟
تامين نانو مواد و مواد مورد نياز پرديس‌ها و پژوهشكده‌هاي مختلف است. به عبارتي توليد و پايدار سازي آن به عهده گروه ما است و مرحله كاربرد به عهده هر يك از پرديس‌ها است و همچنين در حوزه هاي كه پژوهشكده هاي ديگر ورود نمي كنند نيز فرايندهاي نانو از جمله نانوسيستم ها را دنبال مي كند .
آيا به بيرون از پژوهشگاه هم خدماتي ارايه مي‌كنيد؟
نانو موادي كه پژوهشگاه توليد مي‌كند صرفا براي استفاده در صنعت نفت نبوده و مي‌تواند در حوزه‌هاي ديگر مثل پزشكي، كشاورزي، ساختماني نيز استفاده شود ولي در كل بيشترين پروژه‌ها پژوهشگاه با صنعت نفت است.
فعاليت هاي اين مجموعه با ديگر مراكز فعال در كشور چه تفاوتي دارد ؟
فعاليت اين مجموعه با ساير مراكز متفاوت است. ديگر شركت‌ها و سازمان‌ها به اندازه پژوهشگاه در حوزه نانو در صنعت نفت فعال نيستند از اين رو در اين صنعت پژوهشگاه به عنوان متولي بوده و در وزارت خانه نفت نيز پژوهشگاه متولي طرح‌ها و پروژه‌هاي نانو است و بر همين اساس از سوي اين مجموعه سندي تهيه شده است كه از موازي كاري در اين صنعت جلوگيري شود.
شاخص‌ترين پروژه‌هاي مركز تحقيقات نانو كدام‌اند؟
سيمان‌هاي سبك حفاري كه پژوهشگاه داراي ثبت اختراع بين‌المللي است و در بخش‌هاي مختلف صنعت هم تست ميداني آن انجام شده كه از ساختار‌هاي نانو سيليسي و نانو كربني استفاده مي‌شود از اين رو اين سيمان از استحكام بيشتري برخوردار است.
طرح توليد نانو ساختاري‌هاي كربني از ديگر طرح‌هاي اين مجموعه است كه به طور ويژه كربن نانو تيوب و اكسيد‌هاي فلزي نانو ساختار كه در هر بخشي از صنعت نفت مي‌توان از آن استفاده كرد. اين فناوري به فاز صنعتي رسيده و هم اكنون شركتي دانش بنيان در حال توليد آن است و اخيرا نيز براي ارزيابي بازار روسيه محموله‌اي به آن كشور ارسال شده است.
از ديگر طرح‌ها مي توان به طرحي در حوزه پايين دست اشاره كرد. طرح نانو كامپوزيت كه نتايج خوبي را نيز در برداشته است.
طرحي ديگر كه اخيرا در مناطق نفت خيز جنوب كار شده است توليد عايق‌هاي نانويي است كه براي واحدهاي صنعتي قابل استفاده بوده و از زماني كه نانودر رنگ‌هاي ساختمان استفاده شود حدود 20 تا 30درصد از هدر رفت انرژي جلوگيري مي‌كند. اصولا عايق‌هاي پتويي كه در صنعت نفت استفاده مي‌شود بين 30 تا 40 درصد مصرف سوخت را كاهش مي‌دهد .
مزيت اين عايق نسبت به نوع‌هاي ديگر چيست؟
عايق‌هايي كه از جنس نانو هستند به غير از جلوگيري از هدر رفت انرژي طول عمر بيشتري داشته و ضخامت آن حدود يك سوم عايق‌هاي معمولي است و در چند ماه اخير از اين عايق به درخواست مناطق نفت خيز جنوب از اين عايق در مقياس نيمه صنعتي توليد كرديم و هم اكنون به فاز صنعتي ان نزديك مي‌شويم.
در حوزه انرژي و محيط زيست هم طرحي داشته‌ايد؟
بله. طرح پاك‌سازي آلاينده‌هاي محيط زيست. بر اساس اين طرح پايلوتي در منطقه گچساران نصب مي‌شود و آلودگي‌هاي موجود در هوا شناسايي و پكيج طراحي و نصب شده اين آلودگي‌ها را به خود جذب مي‌كند. كه متولي آن پرديس انرژي ومحيط زيست است كه با همكاري مركز تحقيقات نانو اين كار انجام مي‌شود و همچنين كارفرماي اين طرح شركت ملي نفت و بهره‌بردار نهايي آن نيز شركت نفت و گاز گچساران است.
ساخت 16 تا 17 سنسور نانو حس‌گر صنعتي از ديگر طرح‌هاي اين حوزه است. اين سنسور‌ها براي تشخيص ميزان آلايندگي و جلوگيري از حضور در اين محيط‌ها طراحي شده‌اند و قرار است كه تست ميداني آن در خارك و نفت فلات قاره انجام شود.اين طرح نيز با مسئوليت پرديس انرژي ومحيط زيست با همكاري مركز نانو انجام ميشود
طرح كهاب از پروژه‌هاي ملي اين مجموعه به حساب مي‌آيد كه با هدف كاهش هدر رفت بخارات بنزين طرح ريزي شده است و هم اكنون در مرحله تست ميداني آن بوده كه با اين روش مي‌توانيم از هدر رفت بخارات بنزين و آلودگي‌هاي ايجاد شده جلوگيري كنيم و براساس برنامه‌ريزي‌هاي انجام شده قرار است در تمامي جايگاه‌هاي سوخت اين دستگاه نصب شود.
در بخش آب كه با محيط زيست فعاليت مي‌كنيم عمدتا نانو جاذب‌هاي مختلف براي حذف تركيبات كلردار و تركيبات مختلفي كه در آب است استفاده مي‌شود و هم اكنون مقياس آزمايشگاهي آن به اتمام رسده و مرحله پايلوت آن شروع شده است.
همچنين فرآيند حذف لكه‌هاي نفتي از ديگر پروژهايي است كه در حوزه محيط زيست در حال انجام است كه در اين پروژه پدهاي نانويي تهيه شده است كه در منطقه گچساران براي حذف لكه‌هاي نفتي قابل استفاده بوده و جايگزين پد‌هاي معمولي خواهد شد.
با بخش حفاظت صنعتي نيز پروژه‌اي به منظور توليد صنعتي نانو بازدارنده‌هاي خوردگي را داريم كه در همين راستا بر روي 50 بشكه تست ميداني انجام شد كه نتايج موفقيت آميزي به دست آمد و هم‌اكنون فازبندي پروژه درون چاهي در حال انجام است و قرار است در ديگر مناطق نيزاين پروژه پياده سازي شود.
از ديگر پروژه‌هاي اين مركز به كدام موارد مي‌توان اشاره كرد؟
نانو سيالات پروژه ديگري است كه در مهرماه تست ميداني آن انجام مي شود اين طرح باعث افزايش ميزان حرارت در سيال شده كه توليد صنعتي آن با همكاري شركت دانش بنيان انجام شود.
ذخيره‌سازي گاز طبيعي از ديگر فعاليت‌ها بوده كه به فناوري شناخته شده است كه در اين طرح ذخيره‌سازي گاز در درون جاذب‌ها انجام شده و از ميزان هدر رفت تا حد بسيار زيادي جلوگيري مي‌كند
طرح جاري هم‌اكنون مركز تحقيقات نانو فناوري در دست دارد؟
استفاده از نانو افزايه‌ها در ازدياد برداشت كه با فلات قاره انجام مي‌دهيم از طرح‌هاي جاري به حساب مي‌آيد و از آن جايي كه ازدياد برداشت اولويت اول صنعت نفت كشور است اين پروژه بسيار حايز اهميت است هم اكنون حدود 2 سال است كه بر روي اين پروژه فعاليت مي‌كنيم و اميدواريم تا پايان سال به اتمام برسد و تست ميداني آن نيز قرار است در يكي از مخازن ميدان بلال انجام شود.
از مهم‌ترين ويژگي‌هاي اين مركز چيست؟
نيروي انساني.اين مركز داراي نيروهاي بسيار فعالي است كه به صورت شبانه روزي فعاليت مي‌كنند . به طور كلي حدود 17 نفر نيروي رسمي و 15 نفر قرارداي در اين مركز مشغول به كار هستند به عبارتي با اين تعداد افراد پروژه‌هاي بسيار بزرگي را تاكنون انجام داده‌ايم.
ويژگي ديگر اين مجموعه ارايه پروپوزال‌هاي مناسب به صنعت است و همواره به دنبال حل مشكلات و معضلات موجود در صنعت هستيم.
لطفا در خصوص سندي كه در حوزه نانو وجود دارد كمي توضيح دهيد؟
يك سند در وزات نفت با عنوان سند توسعه فناوري نانو در نفت وجود دارد كه توسط پژوهشگاه و معاونت پژوهش و فناوري وزارت نفت تهيه شده است. همچنين يك برنامه كلان كشوري داريم كه يك برنامه 10 ساله بوده و وزارت‌خانه هاي مختلف كشور را ملزم به انجام برخي موارد مي‌كند كه اين سند توسط ستاد نانو تهيه شده است.
رابطه پژوهشگاه با صنعت در حوزه نانو به چه صورت است؟
رابطه اين گروه بسيار تنگاتنگ بوده و با توجه به ويژگي‌هاي نانو بسياري از صنايع علاقه‌مند براي همكاري و استفاده از فناوري‌هاي جديد هستند و در اين زمينه اعتماد بسياري به پژوهشگاه صنعت نفت دارند و اين خود به واسطه كارهايي است كه در اين حوزه توسط محققان و كارشناسان پژوهشگاه انجام شده است.
درخصوص شركت دانش بنيان پژوهشگاه كه در حوزه نانو فعاليت مي‌كند كمي توضيح دهيد؟
پژوهشگاه در چند سال اخير براي اين‌كه دستاوردهاي خود را به صنعت ارايه كند نياز به شركت‌هاي دانش بنيان را احساس كرده و از اين رو مديريت پژوهشگاه تصميم گرفت در حوزه‌هاي مختلف شركت‌هاي دانش بنياني را تاسيس كند.
تاسيس اين شركت‌ها با اين هدف بود كه فناوري‌هاي توليد شده توسط پژوهشگاه به صنعت رفته و اين شركت‌ها مقياس‌هي پايلوتي را به صورت صنعتي دربياورند و تجاري‌سازي كنند.
در حوزه نانو نيز با همين هدف شركتي با نام نانو فناوري زاگرس ايرانيان تاسيس شد و در ابتدا اين شركت با توليد كربن نانو تيوب كار خود را آغاز كرد.
از تاسيس اين شركت حدود يك سال مي‌گذرد و پس از چند ماه تلاش توانستيم از معاونت فناوري رياست جمهوري نيز مجوز دانش بنيان بودن آن را نيز كسب كنيم

آخرین ویرایش دریکشنبه, 10 بهمن 1395 ساعت 10:27

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تک وب دیزاین-قالب فارسی جوملا