banner-Slogan

ورود
telg
بروزرسانی 28 شهریور 1396 - 10:05

خانم ها از پذیرش مسئولیت های بالاتر هراس نداشته باشند

مطلب ویژه خانم ها از پذیرش مسئولیت های بالاتر هراس نداشته باشند

رئیس پژوهشگاه صنعت نفت:

خانم ها از پذیرش مسئولیت های بالاتر هراس نداشته باشند

دكتر حميدرضا كاتوزيان، رييس پژوهشگاه صنعت نفت گفتگويي با نشريه الكترونيكي آواي مهر كه ويژه بانوان شركت ملي نفت ايران است انجام داده است كه اين مصاحبه در ادامه خواهد آمد.

حمیدرضا کاتوزیان از معدود مدیران صنعت نفت است که در سه حوزه دانشگاه، سیاست و مدیریت، صاحب نام است.

او که در فاصله سالهای 1357 تا 1367 در مقاطع لیسانس و فوق لیسانس در رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه صنعتی امیرکبیر ادامه تحصیل داده‌است، در طول دوران دفاع مقدس همکاری خود را با سپاه ادامه داد و پس از اتمام جنگ تحمیلی برای اخذ مدرک دکترا در همین رشته، راهی کشور آمریکا شد. وی، در سال 1373 و پس از بازگشت به وطن علاوه بر تدریس در دانشگاه، در مسئولیت‌های اجرایی مختلفی از جمله صنعت الکترونیک و صنعت خودروسازی سمت مدیریتی داشته است. دکتر کاتوزیان از سال 1383 برای دو دوره متوالی نماینده مردم تهران در مجلس هفتم و هشتم شورای اسلامی بوده‌ و در کمیسیون صنایع و معادن مجلس هفتم، نایب رئیس و در کمیسیون انرژی مجلس هشتم کرسی ریاست را بر عهده داشته است. وی از سال 1392 نیز با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید، با حکم بیژن زنگنه ریاست پژوهشگاه صنعت نفت را عهده دار شده است. ضمن آنکه ایشان عضویت در هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر را نیز بر عهده دارد.

سوابقی که دکتر کاتوزیان برای حضور در محافل دانشگاهی و تدریس و پرورش بیش از 1000 دانشجو در مقطع لیسانس و حدود 100 دانشجو در مقاطع فوق لیسانس و دکترا در رشته های صنعتی بر عهده داشته و دارد و مسند ریاستی که اکنون در پژوهشگاه صنعت نفت بر آن تکیه زده، ما را بر آن داشت؛ حول موضوع "حضور نیمه ی پنهان جامعه (زنان) در عرصه های مدیریتی" با او به گفتگو بنشینیم.

آقای دکتر، برآورد شما از افزایش حضور خانم ها در محافل دانشگاهی و ادامه تحصیل در رشته های صنعتی و در مقاطع فوق لیسانس و دکترا چیست؟

نسبت به زمانی که من وارد دانشگاه شدم تعداد خانم ها در مقاطع بالای دانشگاهی افزایش چشمگیری پیدا کرده و تعداد دانشجویان خانم حداقل 5 تا 6 برابر بیشتر شده است. خوشبختانه انگیزه خانم ها برای ادامه تحصیل بیشتر از گذشته شده و این نشانه مثبتی است.

زیرا بر خلا ف گذشته که به دلیل حاکم بودن نگاه سنتی، خانم ها تمایلی به ادامه تحصیل نداشتند و نگاه خانواده ها نیز این بود که خانم ها زودتر تشکیل زندگی بدهند و به قراردادهای اجتماعی متعارف ( از قبیل امور خانه داری، همسرداری و بچه داری) بپردازند و عموما آینده ای از حیث کاری، علمی و اجتماعی برای خانم ها متصور نبودند؛ اکنون به نظر می رسد نگاه سنتی برداشته شده و گرایش به ادامه تحصیل در خانم ها بیشتر شده و این علامت خوبی است. ضمن آنکه به همان نسبت نگاه زنان نسبت به موضوع خانواده و مسئولیت هایی که بر عهده دارند کم نشده و زنان هر دو مسئولیت یعنی هم کار در بیرون و هم کار منزل را با حفظ تعادل انجام می دهند.

به نظر شما چه آینده ای در انتظار زنان تحصیل کرده برای ورود به بازار کار و اجتماع است؟

این امر به برنامه ریزی های کلان کشور بازمی گردد. اما پیش بینی و تحلیل من با توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی کشور این است که در آینده برای خانم ها جایگاه وسیع تری در امور اجتماعی و اجرایی کشور باز خواهد شد و این امر تا حدود زیادی تابع شرایط اجتماعی دنیاست و این اتفاق خوب دیر یا زود خواهد افتاد.

مسئله حضور خانم ها در عرصه های بالاتر کاری از چه وجوهی قابل ارزیابی است؟ و در پژوهشگاه صنعت نفت معمولا به کدام وجه توجه می شود؟

از دو وجه می توان به این مسئله نگاه کرد، یکی نگاه سیاستگزاران به مسئله ورود خانم ها در عرصه های بالاتر کاری است و دیگری کفایت و صلاحیت خانم ها یی است که در این عرصه وجود دارند. در پژوهشگاه توجه ما به این است که ببینیم افراد از چه توانمندی و شایستگی برخوردار هستند. نگاهمان برای انتخاب افراد به صلاحیت است نه الزاما جنسیت افراد.

به عنوان مثال چندی پیش در پژوهشگاه قصد داشتیم رئیس یک واحد پراهمیت را جابجا کنیم. به پیشنهاد بنده خانمی که تجربه زیادی در این بخش داشت منتخب بود اما متاسفانه ایشان سمت ریاست را قبول نکردند.

هر چند دلایلی که برخی خانم ها مطرح می کنند تاحدودی قابل قبول است اما این نگرش را رواج می دهد که خانم ها حتی در صورت احراز نیز از پذیرش سمت بالاتر خودداری می کنند!

انتصاب خانم ها در سمت های بالا به چه عواملی بستگی دارد؟

سه عامل در انتصاب خانم ها در سمت های مدیریتی مورد توجه است؛ یکی اینکه مدیری که می خواهد معاونان یا مسئولین مجموعه خود را انتخاب کند نظر مثبتی بر روی انتصاب خانم ها داشته باشد و در شرایط مساوی فارغ از نگاه جنسیتی دست به انتخاب بزند. دوم اینکه آن خانم باید دانش، تجربه، قابلیت، توانایی و اعتماد به نفس انجام کار را داشته باشد. سوم اینکه، در گذشته نگاه به خانما اندکی متفاوت بوده و این طرز نگاه، به نحو غیر مستقیم روی ضمیر ناخودآگاه خانم ها هم اثر گذاشته و خانم ها خودشان تصورشان این است که مسئولیتهای مهم فقط از عهده آقایان برمی آید در حالیکه به اعتقاد من اینطور نیست. زیرا وقتی همان مسئولیت به یک خانم سپرده می شود حتی بهتر از آقایان می تواند آنرا به انجام برساند.

متاسفانه نگرشی که در گذشته وجود داشته تاثیر روی خانم ها گذاشته و لذا خودشان هم به خود نگاه جنسیتی دارند. در حالیکه خانم ها باید انگیزه و توانمندی خود را شناسایی کنند و از پذیرش مسئولیتهای بالاتر هراس نداشته باشند و توانمندی های خود را عرضه کنند و با این کار نگاه سنتی و غلطی که در برخی تصمیم گیرندگان وجود دارد را تغییر دهند.

آیا اجتناب خانم ها برای پذیرش سمت های بالاتر روی نگرش مدیران تاثیر می گذارد؟

بله تاثیر می گذارد. به طور ناخودآگاه این نکته را یادآوری می کند که در صورت پیشنهاد به خانم ها ، مسئولیت را نمی پذیرند. البته این مسائل به تدریج حل می شود زیرا بنده تجربه ای که در طول این سالها و در سطح دانشگاهی و کار اجرایی کسب کرده ام به عینه دیده ام که سطح حضور خانم ها در فعالیت های حرفه ای از اول انقلاب تاکنون بیشتر شده و طبیعی است که به تدریج فضای مشارکت و حضور خانم ها پررنگتر از قبل شود.

همین که در سر کلاس‌های دانشگاه، خانم ها پرانرژی و با انگیزه حاضر می شوند و در محل کار نیز روی پروژه ها بااشتیاق کار می کنند نشان می دهد که انگیزه خانم ها نسبت به قبل بیشتر شده است.

برای ادامه تحصیل نیز در گذشته کمتر اقدام می شد اما اکنون خانم ها ی زیادی برای ادامه تحصیل در داخل یا به خارج از کشور سفر می کنند. این امر نشان می دهد جامعه ما به سمت اعتلاء در حرکت است.

آیا حضور خانم ها در اجتماع زمینه توسعه کشور را فراهم می کند؟

بله. خیلی موثر است. چون افراد بااستعداد و توانمند زیادی از جمعیت خانم ها وجود دارند که حضور آنها می تواند در رشد و اعتلای کشور مفید باشد. البته باید شرایط نیز برای حضور خانم ها فراهم باشد. به عنوان مثال در وهله اول از لحاظ فرهنگی، نوع برخورد و رفتارهایی که در سازمانها وجود دارد باید اصلاح شود. به این معنا که محیطی که خانم ها در آن کار می کنند از لحاظ سلامت، ادب و نزاکت در وجوه مختلف مورد بازبینی قرار گیرد و تبعیض ها و رفتارهای نامناسب در محیط های کاری اصلاح گردد. رعایت این امور زمینه رشد و تعالی را برای خانم ها فراهم می کند.

چه عوامل بازدارنده ای برای ارتقا و رشد زنان در محیط های کاری وجود دارد؟

برخوردهای نامتناسب و غیراخلاقی و تبعیض های نابجا در محیط های کاری برای خانم ها مانند ترمز عمل کرده و انگیزه آنان را سرکوب می کند و اجازه رشد را به آنان نمی دهد.

همچنین در گذشته نگاه همیشه اینطور بوده که کسانی که تجربه بیشتری دارند در راس امور قرار داشته باشند و همواره به نوعی تبعیض در حق نسل جوان می شده است. این مشکل با شدت بیشتری نسبت به حضور خانم ها در محل کار وجود دارد که باید با تغییر نگاه فرهنگی اصلاح شود.

این تغییر چگونه باید ایجاد شود؟

بهتر است تغییر نگاه در حوزه زنان از سطوح بالای کشور ایجاد شود تا به سایر ارکان نیز سرایت کند. البته این تغییرات نسبت به گذشته خیلی بیشتر بوده ولی هنوز نیاز به کار دارد.

آقای دکتر، در پژوهشگاه صنعت نفت ترکیب نیروی انسانی از لحاظ جنسیت به چه نحو است؟

در پژوهشگاه صنعت نفت با توجه به جمعیت 1700 نفری آن، حدود 20 درصد از پرسنل خانم ها هستند که 116 نفر از آنان نیروی رسمی صنعت نفت و 300 نفر نیروی قراردادی هستند و متوسط تحصیلات آنان نیز فوق لیسانس به بالاست. این آمار نسبت به سایر موسسات دولتی ترکیب معقولی است.

از زمانی که بنده به پژوهشگاه آمدم یعنی از سال 1392 تاکنون، تلاشم بر این بوده که شایسته سالاری را به نحو جدی دنبال کنم و صرفنظر از اینکه فردی که برای واگذاری مسئولیت انتخاب می شود خانم یا آقاست، بر اساس شایسته سالاری انتخاب شود.

به همین دلیل در پژوهشگاه یکسری مسئولیت ها به خانم ها محول شده و هیچیک نیز در مسئولیتی که به آنان سپرده شده شکست نخورده اند و حتی بنده به عنوان مدیری که ناظر بر فعالیت پرسنل خود است می توانم با قطعیت بگویم سطح مسئولیت پذیری و تعهدی که خانم ها در محل کار دارند از آقایان بیشتر است. زیرا مسئولیتی که به خانم ها واگذار می شود در اکثر مواقع به مسئولیت شخصی آنان تبدیل می شود و به خوبی از عهده آن نیز برمی آیند.

با این تفاسیر چرا خانم ها نسبت آقایان مسئولیت های کمتری در سازمان ها دارند و اغلب کارهای کلیدی توسط آقایان انجام می شود؟

نکته ای که وجود دارد و پژوهشگاه نیز مستثنی از آن نیست موضوع پذیرش خانم ها به عنوان مدیر توسط سایر پرسنل است.معمولا نسبت به انتصاب یک خانم در سمت مدیریت، مقاومت وجود دارد و سایر پرسنل چه آقا و چه خانم به سختی کار کردن با مدیر زن را می پذیرند. این مشکل حتما حل می شود اما نیاز به فرهنگ سازی دارد.

در حال حاضر در پژوهشگاه صنعت نفت سمت ها بر چه اساس صورت گرفته است؟

در پژوهشگاه صنعت نفت تلاش شده فارغ از جنسیت سمت ها واگذار شود و بر همین اساس خانم ها ی زیادی در سمت های بالا فعالیت دارند. طبق آمار، در سمتهای 17 به بالا 65 نفر خانم و 354 آقا مشغول به کار هستند که مطابق این آمار حدود 20 درصد از این سمت ها را خانم ها به خود اختصاص داده اند و حدود 24 درصد از مسئولین پروژه های پژوهشگاه صنعت نفت نیز خانم هستند. البته بسیاری از خانم ها شایستگی سمت های بالاتر را دارند اما به دلایلی نظیر مسائل فرهنگی و یا عدم اعتماد به نفس دور مانده اند.

آقای دکتر برای رفع مشکلات زنان در پژوهشگاه صنعت نفت چه اقداماتی صورت گرفته است؟

از خرداد 1393 شورایی به نام شورای بانوان در این پژوهشگاه تشکیل شده که پنج نفر از همکاران خانم با حکم رسمی بنده انتخاب شده اند. این شورا نه به خاطر رفع تبعیض بلکه به خاطر ارتقاء سطح کیفی عملکرد خانم ها و کمک به رفع موانع و محدودیت های کاری آنان تشکیل شده است. این شورا با بخشهای دیگر پژوهشگاه نیز همکاری نزدیک دارد.

اعضای این شورا همکاری نزدیک با مشاور امور زنان وزارت نفت و شرکت ملی نفت ایران دارد و از طریق شرکت در دوره های آموزشی این شرکتها و دوره های آموزشی ای که از طریق بخش آموزش پژوهشگاه صنعت نفت برگزار می شود، برای اهداف فوق فعالیت می‌کنند. ضمن اینکه پرسنل پژوهشگاه بخصوص خانم ها هفته ای یک روز نیز از حضور روانشناس مستقر در پژوهشگاه بهره مند می‌شوند.

 

 

آخرین ویرایش درشنبه, 06 آذر 1395 ساعت 10:41

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تک وب دیزاین-قالب فارسی جوملا