banner-Slogan

ورود
telg
بروزرسانی 02 مرداد 1396 - 14:17

برگ اول: بنزین بازیافتی - اولین تجربه صنعتی

برگ اول: بنزین بازیافتی - اولین تجربه صنعتی

بسیاری از افراد توان فنی و علمی بالایی دارند، برای تقویت حس قدرشناسی و سپاس­گزاری نسبت به افراد متخصصی که در این مجموعه داریم، یك راه میان‌بُر وجود دارد و آن شنیدن حال و روز كسانی است که با آنها همکار بوده ­ایم.

 برای پاسداشت نعمت بزرگی كه هنوز از آن بهره‌مندیم، خوب است نیم نگاهی داشته باشیم به افرادی که سالیان سال در مجموعه نفت و پژوهشگاه مشغول به کار بوده و یا هستند و کارهای پژوهشی و علمی بسیار زیادی انجام داده ­اند.

تصمیم گرفته­ایم برای شما بیان کنیم در سنوات گذشته چه کسانی اینجا مشغول به کار بوده­اند و چه ارمغانی از خود به جای گذاشته­اند.

این افراد در کنار کارهای عملی و پژوهشی که انجام داده­اند تجربیات مفیدی در اختیار دارند، برای حفظ نام و زنده نگه داشتن یاد و خاطره آنها و برای حفظ تجربیات تلخ و شیرین آ­­ن­ها در راستای انجام پروژه­های پژوهشی و تحقیقاتی و انتقال آن به سایرین به ویژه محققین جوان،
بر آن شدیم در سلسله مصاحبه­های آتی پیک پژوهشگاه خاطرات آنها را با عنوان خاطرات ماندگار به رشته تحریر درآوریم.

درادامه اولین تجربه با بیان خاطرات و تجربیات ارزشمند آقای خالد فرصت بازگو خواهد شد.

خالد فرصت در 8 مرداد 1340 در شهر بغداد از پدر و مادر ایرانی متولد شد. دوران ابتدایی خود را در شهر بغداد سپری و در بدو ورود به دوران راهنمایی مجبور به ترک عراق و رهسپار ایران شد. خالد پس از طی کردن دوران راهنمایی و دبیرستان در تهران و اخذ مدرک دیپلم از دبیرستان ابوریحان بیرونی در سال 59 آماده خدمت به سربازی می­شود. دوران خدمت سربازی وی مصادف انقلاب فرهنگی و پس از آن جنگ تحمیلی بود. حین دوران سربازی به افتخار حضور در عملیات­های فتح­المبین و بیت­المقدس و در جنگ تحمیلی جانبازی نایل می­شود. دوران نقاهت به تهران عزیمت کرد و در سال 62 موفق به شکستن سد کنکور و ورود به دانشگاه شد.

خالد فرصت دارای مدرک فوق­لیسانس مهندسی شیمی از دانشگاه صنعتی شریف است و از سال 1368 در پژوهشگاه و در بخش مهندسی توسعه و از سال 86 مدیر گروه طراحی مهندسی فناوری­های پژوهشکده گاز می­باشد.

فرصت، مدیریت پروژه­های طراحی مهندسی پایه، طراحی مهندسی تفصیلی، مدیریت طرح سولفیران (سولفورزدایی از جریان­های گازی) طراحی ادوات مختلف فرآیندی، نهایی کردن نقشه­های PFD و P&ID در مقاطع مختلف طراحی، انجام پروژه­های تحقیقاتی در
مقیاس­های آزمایشگاه، نیمه­صنعتی، صنعتی در سمت­های همکار، مسؤل پروژه و مسئول طرح انجام وظیفه نموده است.

در سال 1378 پتروشيمي خارگ از پژوهشگاه صنعت نفت درخواست كرد تا راه­حلي براي جلوگيري از سوزاندن يك برش هيدروكربوري ترش كه در ابتداي كارخانه جمع­آوري مي­شد، ارائه دهد. اين برش بدليل وجود مقاديري ناخالصي به شكل تركيبات گوگردي سوزانده
مي­شد. اين امر موجب انتشار گاز آلاينده دي­اكسيد گوگرد به محيط و هم اتلاف انرژي ناشي از سوزاندن تركيبات هيدروكربوري ارزشمند مي­شد.

اين پروژه در واحد پژوهش فناوری آن زمان انجام می­پذیرفت. با بررسي­هاي آزمايشگاهي بروي برش مذكور، مشخص شد كه يك برش هيدروكربوري حاوي هيدروكربورهاي C5 تا C10از آن قابل استحصال است كه در حقيقت يك نوع بنزين خام است. با توجه به نزديك بودن اين محدوده هيدروكربوري به محدوده هيدروكربوري بنزين، محصول بدست آمده بنزين بازيافتي نام گرفت و پروژه بنام بنزين بازيافتي خارگ معروف شد.

در بنزين قابل مصرف در خودرو علاوه بر تنظيم محدوده هیدروکربن­ها، تنظيم فشار بخار، عدد اکتان و ساير مشخصات آن نيز لازم است، ولی چون فرآيندهاي گفته شده در پتروشيمي خارگ وجود نداشت، برش بنزين خام استحصال شده براي صادرات در نظر گرفته شد.

پس از اتمام کار در فاز آزمایشگاهی، بخش طراحی پايه آغاز شد. فرآيند طراحي شده شامل واحدهاي تقطير و شتشو با سود بود. فرآيند بنحوي طراحي گرديد كه انعطاف­پذيري لازم در برابر تغييرات احتمالي آينده در تركيب و شدت جريان خوراك را داشته باشد. طراحي پايه در مدت شش­ماه به پايان رسيد. با توجه به رضايت­مندي كارفرما از بسته طراحي پايه، كارفرما، پروژه طراحي تفصيلي و خدمات مهندسي خريد را نيز به پژوهشگاه واگذار كرد.

در آن سال­ها ما با انجام چنین پروژه­هایی در مقياس صنعتي چندان آشنا نبودیم و جمع کردن یک گروه که بتواند مهندسی تفصیلی یک واحد صنعتی را انجام دهد کار بسیار دشواری بود، ولی ما از حداكثر توان نيروهاي‌ خود استفاده كرديم. نيروهاي مجرب و زبده­ای هم از شركت‌هاي مشاورمهندسی معروف جذب کردیم که به پیشرفت پروژه خیلی کمک کردند. حضور این افراد در پروژه و استفاده از تجربيات­شان در پيش­برد پروژه و همچنين سطح كيفي فعالیت­ها بسيار موثر بود. بهره­گیری از کارشناسان مجرب و توانمند شرکت­های مشاور علاوه بر انتقال دانش آنها به کارشناسان پژوهشگاه، روند انجام پروژه­های صنعتی را در پژوهشگاه نهادینه کرد و بعدها بر اساس همین روندها پروژه­های صنعتی دیگری در پژوهشگاه انجام شد. پژوهشگاه در مرحله مهندسی تفصیلی، علاوه بر تهیه نقشه­هاي اجرايي و مدارك فني خرید، در فاز خرید هم مشاوره­های فنی لازم را ارائه می­داد و پتروشیمی خارک مسئول عقد قرارداد با سازندگان و فروشندگان و تهيه كالاهاي پروژه بود. اصولا پتروشيمي خارگ برای انجام عمليات نصب مي­بايستي يك پيمانكار نصاب به­ خدمت
مي­گرفت ليكن مديريت پتروشيمي خارگ تصميم گرفته بود كه با امكانات اوليه خود شروع به نصب كند و پيمانكاري براي اين كار نگرفت، به همين دليل روند ساخت آن تا حدودي طول كشيد. طراحي تفصيلي تا سال 80 تمام شد، ولي ساخت اين كار 4 سال طول كشيد و در نهايت در آذرماه 84 واحد بنزین بازیافتی راه‌اندازي شد. قرارداد ما يك قرارداد خدمات مهندسي بود و در واقع ما هيچ­گونه وجهي تحت عنوان حق ليسانس و يا هزينه­هاي راه­اندازي در نظر نگرفته بوديم، زيرا فلسفه ما اين بود که وارد صنعت بشويم تا صنعت ما را بشناسد و به پژوهشگاه در دادن پروژه­های صنعتی اعتماد كند. از اين رو ما با حداقل امتیازات اين قراردادها را بستيم. موضوع
راه­اندازی و مواردی از این قبیل که معمولا به واگذار کننده ليسانس تعلق می­گیرد و بابت آن هزینه دریافت می­کند در قرارداد ديده ‌نشده ‌بود. در زمان راه­اندازي با اینکه از این نظر هیچ تعهدی متوجه ما نبود، بنده و دو تن از همکارانم در راه­اندازی پروژه حضور پیدا کردیم. در ابتداي راه­اندازي به دليل برخي مشکلات ناشي از ادوات و نحوه نصب آنها تأخيري در حدود دو روز در كار پیش آمد ليكن پس از رفع اين مشکلات واحد بدون هيچ مشكلي در سرويس قرار گرفت و محصول بدست آمده كاملا مطابق با مشخصات تعهد شده بود.

از آنجا که این پروژه دانش فنی خاصی نداشت، می­توان گفت که دستآورد اصلي آن صرفاً تكنيك مهندسي بود این اولين پروژه صنعتي بود كه پژوهشگاه طراحي كرد و وارد صنعت شد و بدون هیچ مشکلی در سرویس قرار گرفت و در واقع معرفي پژوهشگاه به صنعت در زمينه واحدهاي صنعتي محسوب می­شد. مهم‌ترين دستآوردی كه براي كشور داشت اين بود که آن برش­های نفتی دیگر سوخته نمي‌شدند، آلودگي ايجاد نمی­کردند و انرژي هدر نمي‌رفت و این در حقیقت همان چیزی بود که ما ابتدای کار به عنوان هدف انجام پروژه در نظر داشتیم. اين محصول به‌دست آمده 5 دلار از قيمت يك بشكه نفت بيشتر ارزش دارد و این یکی از مزیت­های بزرگ این پروژه بود که سرمایه­گذاری انجام شده روی آن، دركمتر از 6 ماه برگشت. بعد از آن، سهام پتروشيمي خارگ در بورس افزایش قابل توجهی پيدا كرد و كارفرما هم بسيار از اين وضعیت رضایت داشت.

 

 

آخرین ویرایش دریکشنبه, 18 مهر 1395 ساعت 17:59

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تک وب دیزاین-قالب فارسی جوملا