×

هشدار

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 18

banner-Slogan

ورود
linkedin
بروزرسانی 23 مرداد 1397 - 09:29

صنعت نفت، دانش بنيان و فناور محور شود

    کد خبر: RIPI- 11631
  • منتشرشده در ستادی
مطلب ویژه صنعت نفت، دانش بنيان و فناور محور شود

      رئيس پژوهشگاه صنعت نفت:

صنعت نفت، دانش بنيان و فناور محور شود

مصاحبه ذيل بخش اول گفتگوي دكتر جعفر توفيقي، با هفته‌نامه مشعل پيرامون صنعت نفت دانش بنيان و فناور‌محور است. در بخش‌هاي بعدي رئيس پژوهشگاه صنعت نفت به اهداف پژوهشگاه در حوزه‌هاي آينده‌پژوهي در تکنولوژی تجاري‌سازي و شناخت نياز‌هاي صنعت نفت پرداخته است.

-          جایگاه پژوهش در صنعت نفت کجاست؟

صنعت نفت امروز یکی از مهمترین بخش‌های صنعتی و اقتصادی در کشور محسوب می شود به دلیل اینکه بسیاری از مناسبات و معادلات اقتصادی " تولیدکننده بخش مهمی از بودجه و بیشترین ارزش افزوده " را به خود اختصاص داده است.

بر اساس تجارب امروز ایجاد ارزش افزوده موکول به توانمندی های دانش و فناوری است و به میزانی که صنایع مختلف بخصوص صنعت نفت و گاز از مزیت های فناوری بیشتری برخوردار باشند توانشان هم برای خلق ارزش بیشتر می شود. اینجاست که جایگاه پژوهش بیش از پیش در صنعت نفت مشخص می شود چرا که پژوهش ابزاری است برای توسعه دانش فنی و فناوری که پژوهشگران با تلاش خود می توانند نسبت به توسعه آن اقدام کنند و نفوذشان را در صنعت افزایش دهند.

به عبارتی صنعت نفت کشور باید تبدیل به یک صنعت دانش بنیان و فناور محور شود و این ممکن نیست مگر با تقویت پژوهش و زیرساخت‌های پژوهشی.

امروز پژوهش به یک مزیت بسیار مهم و اولویت جدی تبدیل شده و پژوهشگاه صنعت نفت که چنین رسالتی را برعهده دارد باید بتواند صنعت نفت را حمایت و پشتیبانی کرده و تا جایی که می تواند با خلق دانش و فناوری های جدید و روز آشنا کند.

قطعا جایگاه پژوهش در صنعت نفت با وضعیت ایده آل فاصله دارد و با موانعی هم در این ارتباط مواجه هستیم ؛ ولی باید در این مسیر تلاش و حرکت کرد البته تلاش هایی در سالهای گذشته صورت گرفته اما با توجه به اهمیت صنعت نفت و گاز و ظرفیت اقتصادی که در این حوزه وجود دارد بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.

-       آیا پژوهش در صنعت نفت به تغییر نگرش و روش نیاز دارد یا خیر؟

مشکل دیرینه‌ای که در بخش پژوهش کشورمان وجود دارد بحث نگرش اهمیت دادن به نقش پژوهش است. واقعیت این است که صنعت نفت ما صنعت دیرینه ای است که سال‌های زیادی از سوی دانش و فناورهای شرکتهای خارجی اداره و این باعث شده که مدتها اهمیتی برای پژوهش قائل نباشیم. لذا بحث نگرش ها به نقش و اهمیت پژوهش در صنعت نفت یکی از موانع شکل گیری کامل زیرساختهای پژوهشی است.

اینکه برخی اعتقاد دارند صنعت نفت صرفا یک صنعت عملیاتی و تولیدی است و پژوهش اینجا جایگاهی ندارد و برخی دیگر معتقدند ما نیازمند پژوهش برای تقویت ظرفیت های فناوری صنعت هستیم ، این دوکانگی در نگرش ها مانع جدی در توسعه این بخش است که من بسیار خوشبینم با تلاش های صورت گرفته در این زمینه و برگزاری جلسات بحث ، نقد ، بررسی ، گفتگو و اقداماتی که در وزارت نفت برای ایجاد معاونت مهندسی ، پژوهش و فناوری انجام شده ، اهمیت این موضوع تا اندازه زیادی در صنعت نفت درک شده بنابراین باید تلاش کرد با این تغییر نگرش مثبتی که در وزارتخانه صورت گرفته ، زمینه های عملیاتی شدن پژوهش فراهم شود.

-       یافته های پژوهشی در بخش های عملیاتی تا چه اندازه به کار گرفته می شود؟

معمولا یافته‌های پژوهشی به ندرت مستقیما مورد استفاده در صنعت قرار می‌گیرند چرا که باید یافته های پژوهشی از مسیر تکنولوژی عبور کند و زبان صنعت ، زبان تکنولوژی و فناوری است که باید مشکلی را حل کند و راه حلی ارائه دهد. بنابراین مساله اول این است که ما چگونه بتوانیم دستاوردهای پژوهشی را به تکنولوژی ، دانش فنی و فناوری تبدیل کنیم که در اینجا نیاز به مراکزی مثل پژوهشگاه صنعت نفت داریم.

هر چند بنظر من با وجود اینکه اسم این مرکز پژوهشگاه است اما اینجا یک مرکز تحقیق و توسعه هست. به این معنا که موظف است پژوهش را به تکنولوژی و فناوری تبدیل کند که قابل استفاده در صنعت باشد. بنابراین تقویت مراکزی مثل پژوهشگاه صنعت نفت که وظیفه اش تحقیق و توسعه است بسیار کمک به تبدیل دستاوردهای پژوهشی به فناوری و در مرحله بعد تجاری سازی دستاوردهای فناوری می کند.

-       پژوهش های انجام شده تا چه اندازه به سمت تجاری شدن رفته و راهکارهای شما برای تجاری سازی پژوهش ها چیست؟

تبدیل نتایج علمی به فناوری و تکنولوژی طبیعتا ساز و کارهای مخصوص به خود را دارد و مستلزم این است که نهادهایی مثل پژوهشگاه صنعت نفت و حتی مراکز توسعه تکنولوژی که در واقع وظیفه اشان عمدتا توسعه تکنولوژی است ، یافته های پژوهشی را اخذ و به تکنولوژی تبدیل کنند.

در مرحله بعد ، بحث تجاری سازی فناوری پیش می آید که فناوری هایی که توسعه پیدا کرده و ثبت شدند چگونه باید تجاری شوند. اینجا هم ساز و کارهای خودش را دارد. تجاری سازی فناوری ها معمولا کار شرکتهای دانش بنیان ، طراحی و مشاوره مهندسی است و پژوهشگاه معمولا خودش مستقیم اقدام به تجاری سازی نمی کند. در واقع پژوهشگاه یک مرکز تحقیق و توسعه است که به توسعه تکنولوژی اقدام میکند. مثلا دانش فنی کاتالیستی را توسعه می دهد و برای تجاری سازی اش از محیط شرکتهای مهندسی و دانش بنیان استفاده می کند.

به عبارتی حرکت پژوهشگاه به این سمت است که قراردادهایش سه جانبه باشد. یعنی کارفرما که نیاز به یک دانش فنی دارد. پژوهشگاه که دانش فنی مورد نیاز را توسعه می دهد و یک پایه سوم به اسم شرکت مهندسی ، تولیدی و خدماتی از جمله شرکتهای دانش بنیان که می توانند دانش فنی را تجاری سازی کنند.

برای بحث تجاری سازی باید شرکتهای دانش بنیان و شرکتهای مهندسی را تقویت کرد، منتهی در کنار اینها باید به استانداردهای دانش فنی هم توجه شود ؛ چرا که بعضا بهره‌برداران تکنولوژی نگران استاندارد تکنولوژی هستند که اخیرا وزارت نفت ساز و کاری برای نظام استاندارد و کیفیت کالا و خدمات طراحی کرده که دانشهای فنی که در داخل توسعه پیدا می کنند شرایط اخذ استاندارد را داشته باشند.

در واقع معاونت مهندسی ، پژوهش و فناوری در کنار انجمن نفت در حال طراحی یک نهاد تضمین کیفیت است که بتوانند کالا و خدماتی که در داخل تولید می‌شود را با ساز و کارهایی ارزیابی کند.

-       ساز و کار وزارت نفت برای حمایت از شرکت‌های دانش بنیان چیست؟

مسئولیت اصلی توسعه و حمایت از شرکت‌های دانش بنیان با معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری است. زمانی که در این نهاد بودم سعی کردیم حوزه های اولویت دار صنعت نفت و گاز را تشخیص دهیم که اگر در این حوزه ها کمبود شرکتهای دانش بنیان احساس می شد به تاسیس اشان اقدام می کردیم.

همچنین سیاستهای تشویقی داشته باشیم و برای استقرار شرکتهای دانش بنیان از بستر پارکهای علم و فناوری استفاده کنیم که در این راستا معاونت علمی و فناوری مجموعه ای از سیاستهای تشویقی را اعمال کرد. مثل صندوق نوآوری و شکوفایی که به همین منظور با مصوبه مجلس در کشور تاسیس شد و سیاستهای حمایتی خوبی از شرکتهای دانش بنیان دارد.

مهمتر از همه نبود بازار مناسب به عنوان یکی از موانع تجاری سازی است چرا که کمبود بازار برای محصولات فناورانه مشکل اساسی شرکتهای دانش بنیان محسوب می شود. مثلا یک تکنولوژی در داخل توسعه پیدا کرده ، شرکتی هم در داخل وجود دارد که آنرا تجاری کند ولی بازار کافی برای ورود این محصول فناورانه در داخل نیست یا محدود هست. بنابراین یکی از سیاستهای تشویقی در این معاونت کمک به بازارسازی محصولات فناورانه در داخل است تا تکنولوژی که از سوی مراکز تحقیق و توسعه ، توسعه پیدا می کند و می خواهد تجاری شود یک بازار تضمین شده داشته باشد و صنعت تضمین خرید بدهد که در این راستا معاونت کمک می کند شرایط برای تجاری سازی فناوری با ریسک حداقل همراه باشد که بتوانند با فراغ بال کار تجاری سازی را انجام دهند.

-        وضعیت شرکت های دانش بنیان در صنعت نفت چگونه است؟

پژوهشگاه صنعت نفت سال‌های گذشته اقدام به تاسیس چند شرکت دانش بنیان کرد و سه شرکت تاسیس شد اما در یک مقطعی با موانع حقوقی روبرو شدند که خوشبختانه این موانع برطرف شده و در حال حاضر شرکتها مشغول فعالیت هستند و فعالیتهایشان رو به گسترش است.

یکی دیگر از اهداف این شرکت‌ها تجاری سازی دستاوردهای فناورانه پژوهشگاه است البته ارتباط پژوهشگاه صنعت نفت محدود به این شرکتها نیست و ما از ظرفیت های تمام شرکت‌های دانش بنیان در کشور استفاده می‌کنیم.

طرحی که پژوهشگاه اخیرا در دست مطالعه دارد تاسیس مرکز نوآوری است که به کمک شتاب دهنده های موجود یا تازه تاسیس این فرایند را تسریع کنیم که هم نتایج پژوهشی امان سریع تر به فناوری تبدیل شود و هم فناوری هایی که توسعه می دهیم از سوی شتاب دهنده با سرعت بیشتری تجاری و وارد بازار صنعت نفت شود.

این طرح در مرحله مقدماتی و مطالعه است و بازدیدهایی از مراکز مشابه انجام شده که امیدواریم بتوانیم در این مسیر گام برداریم و حلقه واسط بین تکنولوژی و تجاری سازی را در این مرکز پیاده کنیم.

همچنین پژوهشگاه صنعت نفت به دلیل پیچیدگی مسئولیتی که دارد برای توسعه تکنولوژی بسیار اهتمام به استفاده از ظرفیت های داخل و خارج دارد که مسئولیت ها و ماموریت هایمان را در یک شبکه همکاری با دانشگاههای داخل و شرکتهای خارج انجام دهیم لذا پژوهشگاه صنعت نفت یک حجم وسیع از تفاهم نامه ها و قراردادهای همکاری با شرکتهای خارجی و داخلی دارد که بتواند با کیفیت بیشتری به انجام وظیفه بپردازد.

-       ارتباط پژوهشگاه صنعت نفت با مراکز پژوهشی دنیا چگونه است؟

واقعیت این هست که در زمینه ارتباط با مراکز پژوهشی دنیا دچار فراز و نشیب بودیم یک دوران قبل از برجام را داشتیم و بعد از برجام که فضا بسیار مساعد شد و پژوهشگاه توانست همکاران پژوهشی خوبی را از کشورهای مختلف جذب کند و قرارداد ببندد تا این مسایل اخیر که امریکا از برجام خارج شد و فضا دچار ابهام شده است.

ماجرای خروج آمریکا از برجام و بحث اتحادیه اروپا و اعلام موضع شرکتهای اروپایی و روسی الان مطرح هست که دوران جدیدی را داریم سیر می کنیم که ببینیم چه تحولاتی پیش روی ماست و باید برای چه سناریوهایی آمادگی داشته باشیم.

طبیعتا یک پیش بینی این هست که ما در پسابرجام دوباره مواجه شویم با شدت تحریم ها و محدودیت های حضور شرکتهای خارجی و مجدد برگردیم به سمت سرمایه گذاری بر روی توان و شرکتهای داخل یا اینکه منتظر شرایط سیاسی کشور پس از برجام باشیم که ببینیم مذاکرات به چه سمت می رود که بتوانیم سناریوهای جدیدی پیش روی خودمان را ترسیم و اجرایی کنیم.

گفتنی است پس از برجام پژوهشگاه ارتباط خوبی با شرکتهای مطرح خارجی برقرار کرد بطوری که در حال حاضر پژوهشگاه با شرکتهایی از کانادا ، فرانسه ، هلند ، استرالیا انگلستان، نروژ ، کره جنوبی، آفریقای جنوبی، روسی و آلمانی قرارداد یا تفاهم نامه دارد. در واقع پژوهشگاه در سه سال گذشته 39 تفاهم نامه با شرکتهای خارجی در زمینه زمین شناسی ، ال ان جی ، خدمات آزمایشگاهی ، جی تی ال " تبدیل گاز طبیعی به مایع"، شیرین سازی گاز، حلال ها ی مختلف گاز ، کاتالیست ، تصفیه آب و فاضلاب ، ازدیاد برداشت و ... امضا کرده است.      

آخرین ویرایش دریکشنبه, 07 مرداد 1397 ساعت 14:52
تک وب دیزاین-قالب فارسی جوملا